ШҚО-да туризм саласында 124 млрд теңгеге бес ірі жоба жүзеге асырылуда

Шығыс Қазақстан – тауы, көлі, орманы мен тарихи-мәдени нысандары мол өңір. Соңғы жылдары осы мүмкіндікті туризм саласын дамыту жолында пайдалану үшін жолдар, демалыс орындары, жағажайлар мен инженерлік желілер кезең-кезеңімен жаңартылып келеді. Бұл жұмыстар туристер үшін қолайлы жағдай қалыптастырып қана қоймай, өңірдегі туристік бизнестің дамуына да мүмкіндік беріп отыр.

Жазғы туристік маусымның қорытындылары Өңірлік коммуникациялар қызметі алаңында өткен брифингте таныстырылды. Жиын барысында өңірге келушілер саны, туристерді орналастыру орындарының жағдайы, инфрақұрылымдық жобалар және алдағы кезеңге арналған жоспарлар туралы айтылды.

Жыл басынан бері облысқа 195 мың турист келген. Оның 189 мыңы – ел азаматтары, 6 мыңнан астамы – шетелдіктер. Өткен жылы Шығыс Қазақстанда шамамен 450 мың адам саяхаттаған. Бұл көрсеткішке автокөлікпен өз бетінше саяхаттайтын немесе шатыр тігіп демалатын азаматтардың барлығы бірдей кірмейді. Сондықтан өңірге келетін туристердің нақты саны ресми статистикадан жоғары болуы мүмкін.

Келушілер санының артуына қарай орналастыру орындары да көбейіп келеді. 2026 жылдың екінші тоқсанында облыста 447 нысан жұмыс істеп, олардың жалпы сыйымдылығы 22,3 мың төсек-орынға жетті. Көрсетілген қызмет көлемі 5,2 млрд теңгені құрады. Бұл ретте туристердің қажеттіліктерін ескеріп, орналастыру орындарының санымен қатар, олардың қызмет көрсету сапасын арттыруға да көңіл бөлінуде.

Аймақта демалыстың бірнеше негізгі бағыты қалыптасқан. Катонқарағай мен Үлкен Нарын сауықтыру және экологиялық саяхатқа қолайлы. Алтай, Глубокое және Риддер белсенді демалыс пен тау-шаңғы спортына бейімделген. Марқакөл мен Зайсан табиғат аясындағы сапарларымен ерекшеленсе, Өскемен, Ұлан және Глубокое аумағы демалыс күндеріндегі қысқа сапарларға мүмкіндік береді. Осылайша, өңірдің әр ауданында туристердің түрлі сұранысына сәйкес келетін бағыттар қалыптасып келеді.

Катонқарағай ауданы табиғат аясындағы тынығу мен сауықтыруға сұраныс жоғары аумақтардың бірі. Мұнда қонақ қабылдайтын орындарды көбейту, жеке үйлерді саяхатшыларды орналастыруға бейімдеу және қызмет сапасын жақсарту көзделген. Берел мен Коробиха ауылдарының Қазақстанның 2026 жылғы үздік туристік ауылдарының бестігіне енуі де ауданның әлеуетін көрсетеді. Бұл елді мекендердің танымалдығы жергілікті тұрғындардың туристерге қызмет көрсетуіне және шағын кәсіпкерліктің дамуына да қосымша серпін береді.

Бұқтырма су қоймасы жағалауында да бірқатар нысан жаңартылуда. Жаңа Бұқтырма аумағында жылу, сумен жабдықтау және кәріз желілері жаңғыртылып жатыр. Қоғамдық жағажайда медициналық пункт, санитариялық тораптар мен киім ауыстыратын кабиналар жабдықталды. Инфрақұрылымның жаңаруы демалушылар үшін қауіпсіз әрі жайлы орта қалыптастыруға бағытталған.

Ұлан ауданындағы Сібе көлдерінде жағалау аумақтарын абаттандыру жалғасуда. Шалқар көліне апаратын кірме жол жөнделіп, демалушыларға қажетті жағдай жасалды. Өскемендегі «Самал» және «Котлованы» жағажайларында тазалықты сақтау, қауіпсіздікті күшейту және аумақты ретке келтіру жұмыстары жүргізілді. Жағалау аумақтарын жүйелі түрде абаттандыру жазғы маусым кезінде туристер мен жергілікті тұрғындарға қолайлы жағдай жасауға мүмкіндік береді.

Шығыс Қазақстанның табиғи және тарихи ерекшеліктерін танытуда мәдени, этнографиялық және спорттық шаралардың орны бөлек. Мұндай іс-шаралар туристік бағыттарды танымал етумен қатар, өңірдің мәдени ерекшелігін кеңінен насихаттауға мүмкіндік береді.

Биыл Катонқарағайда «Алтай – түркі әлемінің алтын бесігі» халықаралық фестивалі өтті. Марқакөлде «Марқакөл – Шығыстың маржаны» фестивалі ұйымдастырылса, Самар ауданында «ОУПЕН ЭЙР Сарыбел» музыкалық фестивалі көрермен жинады. Мұндай жобалар аудан-аймақтардың ерекшелігін кеңінен танытып, жаңа саяхат бағыттарына қызығушылықты арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар фестивальдер жергілікті кәсіпкерлердің өз өнімдері мен қызметтерін таныстыруына, қолөнершілер мен жергілікті өндірушілердің аудиториясын кеңейтуіне жол ашады.

Салаға инвестиция тарту жалғасып келеді. Қазіргі уақытта «Katon Park Resort», «ФОРЕСТ ХИЛС», «ОРНЕК АУЛЫ», «УЛАР ПАРК» және Медведка орманшылығы аумағындағы жайлы шатырлы демалыс орындарын қамтитын бес ірі жоба жүзеге асырылуда. Олардың жалпы инвестициялық көлемі 124 млрд теңгені құрайды. Бұл жобалар іске асқан жағдайда өңірдегі туристерді қабылдау мүмкіндігін арттырып, демалыстың жаңа форматтарын дамытуға мүмкіндік береді.

Өскемен маңындағы Горная Ульбинка ауылы аумағында да жаңа экопарк салу жоспарланған. Жобаға 40 гектар жер қарастырылған. Мұнда жаяу серуендеуге арналған жолдар, балалар және спорт алаңдары, табиғатты тамашалайтын орындар қарастырылады. Экопарк бір мезетте 2 мыңнан астам адамды қабылдай алады. Жаңа нысан қала тұрғындары мен жақын маңдағы аудандардан келетін қонақтар үшін табиғат аясында демалуға арналған қосымша орын болмақ.

Алдағы міндеттердің бірі – облыста жылдың төрт мезгілінде де демалуға мүмкіндік беретін жағдай қалыптастыру. Бұл үшін көлік қолжетімділігін арттыру, жол сапасын жақсарту, қауіпсіздікті қамтамасыз ету, қызмет көрсету деңгейін көтеру және мамандар даярлау маңызды. Туризмнің жыл бойы жұмыс істеуі өңірдің маусымдық тәуелділігін азайтып, кәсіпкерлер үшін тұрақты жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

Катонқарағай мен Зайсан аудандарында әуежай салу жобалары да шалғай аумақтарға жетуді жеңілдетуге бағытталған. Көлік инфрақұрылымының дамуы туристік нысандардың қолжетімділігін арттырып, өңірдің басқа облыстардан және шетелден келетін қонақтар үшін тартымдылығын күшейтуге мүмкіндік береді.

Қазір Катонқарағайға жылына шамамен 100 мың адам келеді. Алдағы бес жылда бұл көрсеткішті 250 мыңға дейін жеткізу жоспарланған. Зайсанда келушілер санын 23 мыңнан 136 мыңға дейін арттыру көзделіп отыр. Бұл мақсаттарға қол жеткізу үшін туристік нысандардың санын көбейту, инфрақұрылымды жақсарту және қызмет көрсету сапасын арттыру жұмыстары жалғаса береді.

Шығыс Қазақстандағы жаңа жобалар, жол және коммуналдық инфрақұрылымды жаңарту, демалыс орындарын көбейту жергілікті кәсіпкерлікке де қосымша мүмкіндік береді. Туристік нысандардың дамуы қонақүй, тамақтану, көлік, экскурсиялық қызмет, қолөнер және басқа да қызмет көрсету бағыттарының кеңеюіне әсер етеді.

Сонымен қатар табиғи аумақтарды туристік мақсатта пайдалану кезінде қоршаған ортаны сақтау мәселесіне де мән беру маңызды. Өңірдің басты туристік артықшылықтарының бірі – оның табиғи ландшафтары мен экожүйелерінің сақталуы. Сондықтан туризмді дамыту инфрақұрылымды көбейтумен қатар, табиғи және тарихи мұраны ұқыпты пайдаланумен қатар жүруі көзделген.

Табиғи және тарихи мұраны сақтай отырып, облыста маусымға тәуелді емес, жыл бойы сұранысқа ие демалыс жүйесін қалыптастыру көзделген. Туристік инфрақұрылымның жаңаруы, инвестициялық жобалардың жүзеге асуы және жаңа бағыттардың пайда болуы Шығыс Қазақстанның туристік әлеуетін одан әрі арттыруға мүмкіндік береді.